پدیده پژواک؛گنبد مساجد و عمارت عالی قاپو
مسجد،سالها قبل تداعی کننده محل اجتماع مردم دیندار بود و امروزه،دیگر به شکل گذشته معنا ندارد،شاید به دلایل بسیار مردم از این مکانهای اجتماعی دور شده اند و مسجد تنها تداعی کننده مکان گنبدی شکل است که می توان در آن مراسم های مذهبی و سوگواری برگزار نمود.
اما معماران اسلامی چرا به ساختن محل های اجتماع گنبدی شکل علاقه مند بوده اند؟ اگر اندکی دقت کنیم در تمام مراکزی که می خواهیم صدا به صورت مناسب به افراد برسد،سقف سالن را به صورت گنبدی شکل می سازیم،مثل مساجد،مجلس و ... اما علت چیست؟
در حقیقت علت این امر بهره مندی از یک ویژگی فیزیکی به نام پژواک یا بازتاب صداست.بسیاری از بناهای گنبدی شکل،دارای چنین ویژگی می باشند،که گفتگوی اشخاص در زیر محوطه گنبدی شکل چندین بار دچار رفت و برگشت می شود.
در صورتی که یک سقف به صورت بیضی طراحی شده باشد،گفتگو های چند نفر در یک سوی سالن می توان به خوبی در سوی دیگر سالن نیز شنید.از نظر هندسی این دو نقطه در محل های دو کانون بیضی واقع شده اند،از این رو سخن گفتن در یکی از مرکزهای بیضی ها سبب شنیدن خوب صدا در مرکز دیگری می شود.به این پدیده پژواک صدا می گوییم.
راستی به نظر شما در سازمان ملل شکل سقف به صورت گنبدی طراحی می شود یا تخت؟به نظر شما علت چیست؟
حال سوال این است،آیا پژواک همواره مفید است؟
جواب این سوال بسیار واضح است،خیر.مثلا برای سالن های موسیقی هیچ وقت دوست نداریم پژواکی در فضا ایجاد شود،تا صدای ایجاد شده در هر بخش فقط مختص همان بخش و همان ساز باشد.از مهمترین مراکز ساخته شده ضد پژواک می توان به عمارت عالی قاپو اشاره کرد.
در این عمارت که در میدان نقش جهان اصفهان قرار دارد،در دیوارهای اتاقی که مخصوص نوازندگان است،حفره هایی وجود دارد که به شکل سازهای موسیقی ساخته شده است اما در حقیقت این حفره ها وظیفه حذف پدیده پژواک را دارند.
راستی تا به حال علائم هشدار دهنده در مناطق کوهستانی پر برف دقت کرده اید؟چرا در این مناطق بوق زدن های ممتد اشکال دارد؟به نظر شما چه ارتباطی برای سقوط بهمن و پدیده پژواک و تشدید وجود دارد؟
توضیح شکل : عالیقاپو به ترکی به معنی «درگاه بلند» ساختمانی است که در واقع درب ورودی دولتخانه صفوی بودهاست و در ابتدا شکلی ساده داشته و به مرور زمان و در طول سلطنت شاه عباس طبقاتی به آن افزوده شدند و در زمان شاه عباس دوم ایوان ستوندار به آن افزوده شد. این بنا در ضلع غربی میدان نقش جهان و روبروی مسجد شیخ لطف الله واقع شدهاست. ارتفاع آن ۳۶ متر است و ۶ طبقه دارد که با راهپلههای مارپیچ میتوان به آنها رسید.
وقتي همه با من هم عقيده مي شوند، تازه احساس مي کنم که اشتباه کرده ام.